Rajmata Jijau Statue

राजमाता जिजाऊ ह्यांचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ मध्ये बुलढाणा मधील सिंधखेड मध्ये झाला. राजमाता जिजाऊ छत्रपती शिवाजी महाराज, जे हिंदवी साम्राज्याचे संस्थापक होते, त्यांच्या मातोश्री होत्या. आज हे स्थळ न केवळ एक ऐतिहासिक स्थळ आहे पण त्याचबरोबर एक पर्यटन स्थळ देखील आहे. जिजाऊ मातांचा जन्म १२ जानेवारी १५९८ ला भुईकोट किल्ल्यावर झाला. राजवाडा ज्याचे एक भव्य दिव्य असे आकर्षक प्रवेशद्वार आहे, मुंबई-नागपूर महामार्गावर सिंधखेड राज्यामध्ये स्थित आहे. तिथेच नगरपालिकेचे एक उद्यान देखील बांधले आहे.

Image Credits: Afrinshaikh

लखुजीराव जाधव ह्यांचे पूजास्थान ह्या ठिकाणी आहे. ही भव्य वास्तू भारताच्या हिंदू राष्ट्र समाधीपेक्षा कित्येक पटीने मोठे आहे. जिजाउंनी ज्याठिकाणी रंग खेळला ते म्हणजे राजवाड्यांचा राजवाडा. जिजाउंनी कधीही त्यांच्या नातेसंबंध आणि भावनांना त्यांच्या कर्तव्याच्या आड येऊ दिले नाही आणि उत्तमपणे आपली सर्व कर्तव्ये पार पडली. शिवाजी राजांची संपूर्ण जवाबदारी त्यांच्याच खांद्यांवर होती, आणि कर्तव्यनिष्ठ असण्याचा गुण शिवाजी महराजांनी त्यांच्या मातोश्रींकडूनच घेतला होता. ह्या महालामाध्येच शहाजीराजे आणि जिजाऊंच्या विवाहाची चर्चा करण्यात आली होती.

ह्याठिकाणी निलकंठेश्वरचे पुरातन मंदिर देखील आहे, आणि मंदिराच्या जीर्णोद्धारासाठी लिहिलेले शिलालेख देखील ह्याठिकाणी आहेत. ह्या मंदिराच्या समोर चौरसाच्या पायथ्याशी एक भव्य पायर्यांनपासून तयार केलेला भव्य बारव आहे. हेमाडपंथी रामेश्वर मंदिर ८ व्या ते १० व्या शतकातील आहे.

राजेराव जगदेवराव जाधव ह्यांच्या कालखंडामध्ये विशाल किल्ल्यांच्या बांधणीचे सर्वोत्तम उदाहरण म्हणजे काळाकोठ किल्ला होय. ह्या किल्ल्याच्या शाश्वत भिंती अत्यंत उत्कृष्ट आणि मजबूत अश्या २० फूट उंच आणि तेवढ्याच रुंद आहेत. ह्याव्यतिरिक्त सच्चरखेडा नावाचा एक ४० फूट उंचा भिंत असलेला तटबंदीचा किल्ला देखील आहे. जो एका छेदनबिन्दुवरून स्पष्ट दिसू शकतो, त्या किल्ल्यामध्ये आंतरिक रस्ते, आंतरिक विहिरी, विहिरी, उप-तळघरे, आणि भुयारी मार्ग देखील आहेत. त्यामुळे ह्या वास्तूचे प्रवेशद्वार देखील तितकेच सुंदर आणि भव्य आहे.

मोती तलाव हे एक पाणी सिंचनाचे उत्तम उदाहरण आहे आणि सिंचानासाठीचे पाणी सोडण्याचा चांगले स्त्रोत आहे. ह्या तलावाच्या समोरील भाग एका किल्ल्यासारखा बांधला आहे आणि उत्खननाचे क्षेत्र देखील फायदेशीर आहे. चैतन्य शिवाय चांदणी तलाव देखील एक आकर्षक पर्यटन स्थळ आहे. ह्या तलावाच्या मध्यभागी एक तीन मजली इमारत बांधण्यात आली आहे.

Image Credits: Bharath12345

हा पुतळा अतिशय सुव्यवस्थित पद्धतीने बांधला गेला आहे. ह्याचा अर्थ असा की हे शिल्प अनेक छोटे छोटे इतर शिल्प आणि मूर्ती एकत्र करून बनवले गेले आहे. त्याचबरोबर इथे एक भजनाबाई नावाची विहीर देखील आहे, त्या काळी ह्या विहिरीमधुनच कोरड्या कालव्यांना पाणी पुरवठा केला जात असे, तळघरात जाण्यासाठी ह्याठिकाणी एक जिना देखील आहे.

Image Credits: Sanket Suresh Rane

वर्तमानात ह्या तलावाच्या बाजूच्या पठारावर “जिजाऊ सृष्टी” ची उभारणी करण्याचा प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. ह्या ठिकाणी महिलांसाठी अनेक प्रकारच्या योजना आखण्याचा मानस आहे. ह्या “जिजाऊ सृष्टी” ला एक प्रसिद्ध पर्यटन स्थळ बनवण्याचे उद्दिष्ट आहे. संपूर्ण समाज जिजाऊंनसारखाच कर्तव्यनिष्ठ, कर्मनिष्ठ, समानता बाळगणारा, बंधुत्वाचे आचार विचार असणारा, असावा हे ह्यामागचे मुख्य ध्येय होय.

Featured Image Credits:

Similar Posts